Dr. H.M.Th.D. ten Napel

  • Associate Professor of Constitutional Law
  • Dutch Government and Politics
  • Political Rights
  • Freedom of Religion
  • Comparative Constitutional Law
  • Church and State

Telephone number: +31 (0)71 527 7710
E-Mail: h.m.t.d.tennapel@law.leidenuniv.nl
Faculty / Department: Faculteit Rechtsgeleerdheid, Instituut voor Publiekrecht, Staats- en Bestuursrecht
Office Address: Kamerlingh Onnes Gebouw
Steenschuur 25
2311 ES Leiden
Room number B118
Personal Homepage: www.law.leidenuniv.nl/​org/​publiekrecht/​sbrecht/​napelhmtdten.jsp


Hans-Martien ten Napel is an Associate Professor of Constitutional and Administrative Law at Leiden University in the Netherlands, where he is also Research Fellow of the Leiden Law School. Since 2008, he has also been a senior researcher at the School of Human Rights Research. Before his transfer to the Law Faculty, he taught at the Department of Political Science, and was a Post-Doctoral Fellow at the Minda de Gunzburg Center for European Studies at Harvard University (Cambridge, MA).

He teaches the popular Bachelor of Laws Elective Course on Dutch parliamentary democracy and a newly developed Master Elective Course on Comparative Constitutional Law and serves as a coach on the extracurricular Leiden Leadership Programme. In addition, he is currently co-supervising four Ph.D. projects.

In 2012 he co-directed a comparative study of the legislative processes in EU countries, commissioned by the Dutch Ministry of Security and Justice. The following year a research proposal he co-authored with historian James Kennedy as principal applicant, entitled ‘Religion Renegotiated: Faith-Based Organizations and the State in the Netherlands Since the 1960s', was granted a major subsidy by the Dutch Association for Scientific Research (NWO). In 2014 he was awarded a Research Fellowship in Legal Studies at the Center of Theological Inquiry (CTI) at Princeton University, USA, which enables him to be in full-time residence at CTI for the academic year 2014-2015.

His work has recently appeared in European Constitutional Law Review, European Public Law, Journal of Markets and Morality, Muslim World Journal of Human Rights and Oxford Journal of Law and Religion. In the past two years he presented papers at Harvard Law School, City University of Hong Kong, The College of William and Mary, HEC Paris, the Catholic University of Leuven, the University of Oslo and the University of Florence.

In 2013 he was appointed part-time Chair of the newly formed Faculty Board of Examiners.

Conference Paticipation and Invited Talks


  • ‘Imaginations From the Other Side. Assessing the Juncture between Law, History and Sociology in the Study of State-Religion Interlocutions’, presentatie tijdens oprichtingscongres International Society of Public Law over ‘Rethinking the Boundaries of Public Law and Public Space’, University of Florence, 26-28 juni 2014. – Met Leonard van ‘t Hul.
  • Organisatie internationale workshop ‘The Powers That Be’, Universiteit Leiden, 24 juni 2014. – Met W.J.M. Voermans.
  • ‘Multiple Sovereignties and the Principle of Separation of Powers’, paper-presentatie tijdens IXth World Congress of Constitutional Law, workshop ‘The Transformation of the Principle of the Separation of Powers’, University of Oslo, 16-20 juni 2014.
  • ‘Creed or Structure? Christian Democratic Vision and Attitudes towards Liberal Democracy’, paper-presentatie tijdens workshop over ‘Christian Democratic Ideology and Programmatic Development, 1945-2000’, Civitas. Forum of Archives and Research on Research on Christian Democracy, KU Leuven, 14 en 15 november 2013.
  • ‘Combining Efficiency and Transparency in the Legislative Process’, paper-presentatie tijdens 3rd Global Conference on Transparency Research, HEC Parijs, 24-26 oktober 2013. – Met Reijer Passchier.
  • ‘Religious Pluralism, Eastern Ethical Monism and Western “Civic Totalism”’, paper-presentatie tijdens Third ICLARS Conference over ‘Religion, Democracy, and Equality’, The College of William and Mary, Williamsburg, VA, 21-24 augustus 2013.
  • ‘The Dutch parliamentary System’, presentatie voor Chinese delegatie bestaande uit zes bestuurders uit de provincie Henan, Leiden, 18 juli 2013. – Met Wim Voermans.
  • ‘Religious Freedom, Eastern Ethical Monism and Western “Civic Totalism”: Pluralist Constitutionalism as the Answer?’, paper-presentatie tijdens conferentie over ‘The Rule of Law with Chinese Characteristics in Transition’, The Centre for Chinese and Comparative Law, School of Law, City University of Hong Kong i.s.m. Chinese Journal of Law, Institute of Law, Chinese Academy of Social Sciences, Beijing, Hong Kong, 5-7 juni 2013.
  • ‘Snelheid, efficiëntie en transparantie: het Nederlandse wetgevingsproces in transitie?’, inleiding tijdens publieksbijeenkomst ‘Gij zult openbaar maken’, Netwerk Democratie i.s.m. Raad voor het openbaar bestuur (Rob), Den Haag, 25 april 2013.
  • Organisatie publieksbijeenkomst ‘Gij zult openbaar maken’, Den Haag, 25 april 2013. – Met Netwerk Democratie en Raad voor het openbaar bestuur (Rob).
  • Lezing ‘Tales of a Polity in Transition. The Changing Rules for Dutch Cabinet Formation in Perspective’, seminar ‘Democracy III/The quicksand of Dutch politics’, ADFU/Diplomatic Circle, The Hague, 28 september 2012;
  • Lezing ‘Monarchie versus republiek’, VGSL ‘Franciscus Gomarus’, 27 september 2012 (met voorzitter Nieuw Republikeins Genootschap);
  • Deelnemer, brainstorm ‘Volg de wet’, Netwerk Democratie, Amsterdam, 26 september 2012;
  • Lezing ‘De recente wijziging van de formatieprocedure en een poging tot duiding daarvan’, Mordenate College, Leiden, 11 september 2012;
  • Deelnemer, expertmeeting evaluatie burgerinitiatief, Network Democratie en Instituut voor Maatschappelijke Innovatie, Amsterdam, 26 juni 2012;
  • ‘The State, Civil Society and Religious Freedom’, paper-presentatie tijdens conferentie over ‘Religion and Civil Society; The Changing Faces of “Religion” and “Secularity”’, workshop ‘Religious Freedom in Contemporary Juridical Context’, Harvard Law School, Cambridge, MA, 7-8 juni 2012;
  • ‘Co-referaat bij Sander Luitwieler’, Europacongres, Tweede-Kamerfractie, Wetenschappelijk Instituut en Eurofractie ChristenUnie i.s.m. European Christian Political Foundation, Den Haag, 27 april 2012;
  • ‘Joseph H.H. Weiler’s Approach to Democratic Legitimacy of the European Union: Is There a Message for Neo-Calvinists?’, paper-presentatie tijdens Kuyper Center Annual Conference, ‘Neo-Calvinism and Democracy’, Princeton University, NJ, 19-21 april 2012;
  • ‘Habermas and Ratzinger and the Three Dimensions of State Legitimacy’, paper-presentatie tijdens workshop ‘Observing Political Legitimacy’, Universiteit Leiden, 18 november 2011;
  • Lezing over godsdienstvrijheid t.b.v. LLP-groep Prof. dr. P.B. Cliteur (mede n.a.v. artikel Friesch Dagblad), Universiteit Leiden, 4 november 2011 (met Jaco van den Brink);
  • Presentatie naar aanleiding van artikel ‘Liberal Democracy: Culture Free? The Habermas-Ratzinger Debate and its Implications for Europe’, tijdens bijeenkomst promovendi en begeleiders profileringsgebied Political Legitimacy, 12 oktober 2011, FSW (met co-referaat Josephine Hartmann);
  • ‘From Dooyeweerd Cabinet to Minority Cabinet: The Democratic Order at Stake?’, paper-presentatie tijdens International Symposium 2011 over ‘The Future of Creation Order’, Association for Reformational Philosophy, Vrije Universiteit, Amsterdam, 16-19 augustus 2011. – Met George Harinck;
  • Tweegesprek over ‘secularisme’, t.b.v. seminar landelijke vormingscommissie CDJA, Utrecht (met Erik Borgman), 29 april 2011;
  • Deelnemer, Expert Meeting ‘Verplichte voorschoolse educatie’, Regioplan Beleidsonderzoek, Amsterdam, 11 maart 2011;
  • ‘A Right Not to be Offended? In Search of the Limits of the Government’s Ability to Display Religious Symbols in the Public Workplace’, paper-presentatie tijdens Internationaal Symposium ‘Religious Diversity in the European Workplace’, Katholieke Universiteit Leuven, België, 13 januari 2011;
  • ‘The Dutch Political Reformed Party and Passive Female Suffrage:
    A Comparison of Two High Court Judgments in the Light of Constitutional Theory’, paper-presentatie tijdens symposium ‘Political Parties and Public Law: The Netherlands in Comparative Perspective, Leiden, 25 juni 2010;
  • Organisatie symposium ‘Political Parties and Public Law: The Netherlands in Comparative Perspective, Leiden, 25 juni 2010. – Met Ingrid van Biezen;
  • Inleider, debat over de SGP-zaak, Justus Lipsius, Studievereniging voor de Encyclopedie en Filosofie van het Recht, Universiteit Leiden, 2 juni 2010. – Met Tom Barkhuysen, Rikki Holtmaat en J.P. Heering;
  • ‘Scheiding van kerk en staat’, gastcollege ten behoeve van Honours College Recht & Religie, Universiteit Leiden, 9 april 2010;
  • Deelnemer, Expert Meeting on National Constitutions and Globalisation, ‘Amending the (Dutch) Constitution?’, The Hague Institute for the Internationalisation of Law (HIIL), Den Haag, 12 maart 2010;
  • ‘The European Court of Human Rights’ Jurisprudence on Religious Symbols in Comparative Perspective: Maximum Protection of the Freedom of Religion Through Judicial Minimalism?’, paper-presentatie tijdens First ICLARS International Conference over ‘Law and Religion in the 21st Century: Relations between States and Religious Communities’, workshop ‘Religious Symbols in Public Institutions’, University of Milan, Italië, 22-24 januari 2009. – Met Florian H. Karim Theissen;
  • Co-referent, Staatsrechtconferentie over ‘Rechtsstaat en religie’, workshop ‘Rechterlijke oordeelsvorming over religie’, Universiteit van Amsterdam, 17 december 2008;
  • ‘The European Court of Human Rights and Political Rights: The Need for More Guidance’, paper-presentatie tijdens stafuitwisseling Leiden-Oxford, ‘Interpretation of National Law in the Context of Transnational Law’, Leiden, 23-25 september 2008;
  • Deelnemer, brainstorm ‘Kerk en rechtsstaat’, Protestants Landelijk Dienstencentrum, 5 september 2008, Utrecht;
  • ‘Samenwerking tussen christenen en moslims’, voordracht tijdens themabijeenkomst CDA-Waterweggebied, Vlaardingen, 28 mei 2008;
  • ‘SGP en theocratie’, voordracht voor LLP-groep P.B. Cliteur, Leiden, 23 mei 2008;
  • ‘”Curbing” Multiculturalism in the European Court of Human Rights’, lezing tijdens day conference over ‘Multiculturalism – Template for Peace or Recipe for Conflict?’, West Yorkshire School of Christian Studies, Leeds, VK, 8 december 2007;
  • ‘Dutch Relations with the EU’, lezing voor groep hoogleraren en studenten van Furman University, USA, Leiden, 19 november 2007;
  • Deelnemer, congres ‘From Silver to Gold: The Next 25 Years of Law and Religion’, Emory University, Atlanta, USA, 24-26 oktober 2007;
  • ‘Legal Perspectives’, lezing tijdens The Atlantic Conversations on Religion and Public Life, St. George’s House (i.s.m. Princeton University), Windsor Castle, VK, 29 juni-2 juli 2007;
  • Moderator, Workshop Parlement en regering, Staatsrechtdocentendag, Erasmusuniversiteit Rotterdam, 27 april 2007;
  • ‘Een Dooyeweerd-kabinet? De overheidsvisie van het kabinet-Balkenende IV’, lezing voor Vereniging voor Reformatorische Wijsbegeerte, Amersfoort, 21 april 2007;
  • ‘Filosofie van het kabinet en de positie van de ChristenUnie’, lezing voor Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie, Amersfoort, 23 maart 2007;
  • Deelnemer, Expert Meeting ‘Religie en publiek domein: Amerikaanse toestanden?’, Masteropleiding Christian Studies en Stichting Socires, Vrije Universiteit, Amsterdam, 6 december 2006;
  • Deelnemer, Expert Meeting ‘Religious Pluralism and Human Rights in Europe: Where to Draw the Line?’, Netherlands Institute of Human Rights, Utrecht, 9-10 mei 2006;
  • ‘The US and the EU: Multicultural Democracies?’, lezing tijdens Joint Leiden-Duisburg Philosophical Colloquium over ‘Law, Religion, Ethics and Politics’, Leiden, 20 april 2006;
  • ‘Institutioneel evenwicht’, paper-presentatie tijdens Staatsrechtconferentie over ‘Rechtsvorming en Governance’, workshop ‘Courts’, Enschede, 16 december 2005. – Met H.M. Griffioen en W.J.M. Voermans;
  • ‘Algemene staatsinrichting’, lezing voor Kaderschool, Steenkampinstituut, Utrecht en Zwolle, 7 en 21 september 2005;
  • ‘The Concept of Multicultural Democracy; A Preliminary Christian-Philosophical Appraisal’, paper-presentatie tijdens International Symposium 2005 over ‘Ethics: Person, Practices and Society’, Association for Reformational Philosophy, Hoeven, 15-19 augustus 2005;
  • ‘Multicultural democracy: In Search of a Reformed Approach’, lezing tijdens Assembly Reformed Ecumenical Council, Utrecht, 19 juli 2005;
  • Organisatie symposium ‘De betekenis van de Europese Grondwet voor de Nederlandse staatsinstellingen’, E.M. Meijers Instituut, Leiden, 26 mei 2005. – Met W.J.M. Voermans;
  • ‘Protestantism, Globalization, and the Democratic Constitutional State’, paper-presentatie tijdens Jubilee Congress 1854-2004 over ‘Reshaping Protestantism in a Global Context’, workshop ‘Democracy and Human Rights’, Theologische Universiteit Kampen, Kampen, 1-4 september 2004;
  • lezing tijdens zomercursus CDA-Tweede-Kamerfractie, Den Haag, juli/augustus 2004;
  • ‘De verhouding tussen godsdienst en staat nader belicht’, lezing tijdens conferentie ‘Religie als bron van sociale cohesie?’, E.M. Meijers Instituut, Leiden, 19 december 2003;
  • ‘De rol van de staat ten aanzien van de publieke moraal’, lezing voor Vereniging van Gereformeerde Studenten te Delft, 19 augustus 2003;
  • ‘De toekomst van de staat binnen Europa’, lezing voor rechtsfilosofisch dispuut Contra Legem, Leiden, 4 juni 2003;
  • ‘Zelman v. Simmons-Harris et al.: het einde van de strikte scheiding tussen kerk en staat op onderwijsgebied in Amerika?’, paper-presentatie tijdens conferentie over Rechten, plichten, deugden, E.M. Meijers Instituut, Leiden, 15 november 2002;
  • organisatie conferentie over ‘Rechten, plichten, deugden’, E.M. Meijers Instituut, Leiden, 15 november 2002. Met P.B. Cliteur;
  • ‘Mensvisie’, lezing voor persoonlijk medewerkers Nederlandse christen-democratische Europarlementariërs, Steenkampinstituut, Brussel, 12 april 2002;
  • ‘De rol van de overheid ten aanzien van minderheden’, paper-presentatie tijdens Staatsrechtconferentie over ‘Gelijkheid en rechtvaardigheid. Staatsrechtelijke vraagstukken rondom “minderheden”’, Leiden, 14 december 2001. – Met B.C. Labuschagne;
  • Organisatie Staatsrechtconferentie 2001 over ‘Gelijkheid en rechtvaardigheid. Staatsrechtelijke vraagstukken rondom “minderheden”’, Leiden, 14 december 2001. – Met Th.L. Bellekom, M. Kroes en J.P. Loof;
  • ‘Moet de SGP verboden worden?’, paper-presentatie tijdens conferentie ‘De multiculturele samenleving en het recht’, Amsterdam, 11 december 2001;
  • ‘Kritiek op het liberalisme’, voordracht tijdens Zomerschool 2001, Teldersstichting, Leusden, 30 augustus 2001;
  • ‘Christelijk oppositievoeren’, lezing tijdens brainstormdagen GPV- en RPF-fracties, Almen, 24 en 25 augustus 2000;
  • ‘From Principled Pluralism to Strict Separation: The Changing Relationship between Church and State in the Netherlands’, paper voorbereid ter presentatie tijdens Joint Sessions of Workshops, European Consortium for Political Research, Kopenhagen, Denemarken, 14-19 april 2000;
  • ‘Overheidsfacilitering voor godsdienstige denominaties’, paper-presentatie tijdens conferentie ‘Sociale cohesie en multiculturalisme’, E.M. Meijers Instituut, Leiden, 16 december 1999. – Met B.C. Labuschagne;
  • Organisatie conferentie ‘Regulating Morality. A Comparison of the Role of the State in Mastering the Mores in the Netherlands and the United States’, Roosevelt Study Center, Middelburg, 23-24 september 1999. Met J.L. Krabbendam;
  • ‘From Establishment to Strict Separation: The Changing Relationship between Church and State in Europe', paper-presentatie tijdens Annual Meeting, American Political Science Association, Atlanta, Ga., USA, 2-5 september 1999;
  • Deelnemer conferentie ‘Christian Historical Writing for the Twenty-First Century’, The Study Group on Christianity and History, Offchurch, Warwickshire, VK, 18-20 juli 1999;
  • ‘The Fall of Christian Democracy in Europe’, paper-presentatie tijdens Second National Conference, Christians in Political Science, Calvin College, Grand Rapids, MI, USA, 17-20 juni 1999;
  • ‘Het GPV: “wezenlijk gereformeerd?”’, lezing ter gelegenheid van presentatie bundel Vuur en Vlam II, Archief- en Documentatiecentrum van de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt), Kampen, 24 november 1998;
  • lid promotiecommissie en oppositie bij J.E. Post, ‘Gereformeerd zijn en blijven, een wankel evenwicht?!’, Universiteit Leiden, 13 oktober 1998;
  • ‘”When the Courts Go Marching In”. De verhouding tussen rechter en bestuur in de multiculturele samenleving’, lezing tijdens studieweekeinde Gerechtshof Amsterdam, Wolfheze, 25 en 26 september 1998;
  • ‘Recent Developments in the Relationship between Church and State in the European Union: the Role of the Judiciary’, paper-presentatie tijdens de Interim Meeting van het Research Committee on Comparative Judicial Studies, International Political Science Association, Northeastern University, Boston, MA, USA, 30 augustus-1 september 1998;
  • ‘De normen- en waardendiscussie in de Nederlandse politiek’, lezing voor RPF-Summerschool ‘Christelijk-sociale politiek: onmisbaar!’, Driebergen, 26-29 augustus 1998;
  • The Post-War ARP and Kuyper’s Legacy’, paper-presentatie tijdens conferentie over ‘Christianity and Culture. The Heritage of Abraham Kuyper on Different Continents’, Vrije Universiteit, Amsterdam, 9-11 juni 1998;
  • Deelnemer conferentie ‘Religion, Pluralism, and Public Life. Abraham Kuyper’s Legacy for the 21st Century’, Princeton Theological Seminary, Princeton, New Jersey, USA, 25-28 februari 1998;
  • ‘De omvang van de rechtsbescherming van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen’, voordracht tijdens bijeenkomst Interdisciplinaire Studiegroep Europese Integratie (ISEI), Den Haag, 20 mei 1997;
  • ‘Europese christen-democratie’, lezing voor Eurofractie SGP/GPV/RPF, Rotterdam, 8 januari 1997;
  • Co-Director workshop ‘Religion and Mass Electoral Behaviour’, European Consortium for Political Research, Universität Bern, 27 februari-4 maart 1997. Met D. Broughton;
  • ‘Christen-democratie’, voordracht tijdens doctoraalwerkgroep ‘Politieke ideologieën’, Faculteit der Letteren, Rijksuniversiteit Utrecht, 18 april 1996;
  • ‘Paars en het Nederlandse politieke landschap’, lezing tijdens Alumnidag Leidse Politicologen, Leiden, 16 maart 1996;
  • ‘De betekenis van het veranderende politieke spectrum voor politieke partijen’, lezing ten behoeve van bezinnende bijeenkomst over ‘De SGP en het veranderende politieke spectrum’, Tweede Kamerfractie SGP en Guido de Brèsstichting, Nijkerk, 20 november 1995;
  • ‘The Development of Dutch Christian Democracy, 1945-1995’, lezing tijdens internationaal colloquium over ‘De christen-democratie in de Europese Unie, 1945-1995’, Katholiek Documentatie- en Onderzoekscentrum (KADOC), Katholieke Universiteit Leuven, België, 15-18 november 1995;
  • ‘“Karlsruhe” en het perspectief van de Europese Unie’, paper-presentatie tijdens het Politicologenetmaal, workshop ‘Crisis in de Europese Unie?’, Soesterberg, 26 en 27 mei 1994;
  • ‘Confessionalisme’, lezing tijdens werkconferentie over ‘Naar de bronnen van driestromenland’, Antroposofische Vereniging Nederland, Sociaal-Wetenschappelijke Sectie, Driebergen, 16 april 1994;
  • ‘The Public Policy Making Process in Action’, lezing tijdens PHARE Democracy seminar on Security and Democracy in the New Europe, Nederlands Instituut voor Internationale Betrekkingen Clingendael, 13 maart 1994;
  • ‘Continuïteit in grondslag en ideologie’, lezing tijdens congres ‘Van Schaepman tot Brinkman. De hergroepering van de christelijk geïnspireerde politieke partijen ARP, CHU en KVP in het CDA: continuïteit of discontinuïteit?’, Postdoctoraal Opleidingsprogramma Negentiende en Twintigste Eeuwse Geschiedenios (PONTEG), Katholieke Universiteit Nijmegen, 16-17 december 1993;
  • ‘The Dutch Party System in Crisis?’, lezing tijdens seminar ‘Party Systems in Crisis?’, School of European Studies, University of Wales, Cardiff, VK, 29 november 1993;
  • ‘Coalition Government: The Dutch Formula’, lezing in serie ‘Decoding the Netherlands III’, Nederlands Instituut voor Internationale Betrekkingen Clingendael i.s.m. Stichting ACCESS, Den Haag, 8 november 1993;
  • ‘Politiek-institutionele implicaties van DOS’, lezing tijdens besloten werkconferentie ‘DOS (De Ongekende Samenleving)', Onderzoekscentrum Recht en Beleid, Leiden, 1 oktober 1993;
  • ‘The Political Role of the Judiciary’, lezing tijdens ‘Introductory Programme to the Netherlands’, Faculteit der Rechtsgeleerdheid, Leiden, 27 september 1993;
  • ‘Het gezag van de rechter van 1940 tot heden’, lezing tijdens studiemiddag, Vereniging voor de Sociaal-Wetenschappelijke Bestudering van het Recht, Utrecht, 19 maart 1993;
  • ‘The European Court of Justice, National Supreme and Constitutional Courts and the Principle of Supremacy of the Community Legal Order: The Need for (More) Research’, paper-presentatie tijdens Annual Meeting, American Political Science Association, Chicago, Ill., USA, 3-6 september 1992.

Last Modified: 20-06-2016